ACT jako terapia trzeciej fali jest nietradycyjnym podejściem, ponieważ odbiega od założenia konieczności klasyfikacji zaburzeń psychicznych z wykorzystaniem DSM/ICD. Kluczowe w ACT jest dostosowanie interwencji do doświadczeń osoby klienckiej w taki sposób, by były one pomocne. Brak medykalizacji i patologizacji doświadczeń jest szczególnie cenny w pracy z osobami bliskimi osób LGBT+ czy GSRD.
Dział: Terapia rodzinna
Rodzicielstwo to ogromne wyzwanie i każdy rodzic z pewnością zgodzi się z tym stwierdzeniem. Żadne dziecko nie rodzi się z instrukcją obsługi, a dobre rady powtarzane wokół często stają się tylko powodem frustracji i poczucia braku sprawczości. Rodzicielstwo staje się znacznie większym wyzwaniem, kiedy rodzice są neuroatypowi.
Diagnoza psychologiczna dziecka jest jednym z kluczowych momentów w systemie wsparcia rodziny. Nie sprowadza się wyłącznie do rozpoznania trudności czy opisu poziomu funkcjonowania poznawczego, emocjonalnego i społecznego, lecz stanowi wydarzenie o znaczeniu relacyjnym: wpływa na sposób postrzegania dziecka, interpretację jego zachowań, poczucie kompetencji rodzicielskich oraz decyzje dotyczące dalszej pomocy.
Funkcjonowanie dzieci wychowujących się w rodzinach z problemem uzależnienia jest jednym z kluczowych zagadnień współczesnej psychologii klinicznej i terapii rodzinnej. Zjawisko to wymaga szczególnej uwagi, ponieważ zachowania nałogowe jednego z rodziców wpływają na całą strukturę rodziny, jej organizację, komunikację i bezpieczeństwo emocjonalne dzieci. Jednocześnie populacja dzieci rodziców pijących szkodliwie lub uzależnionych jest zróżnicowana – część z nich rozwija się adekwatnie, inne zaś doświadczają obciążeń wynikających z dysfunkcji systemu, co znacząco wpływa na ich dalszy rozwój.
Rodziny patchworkowe (zrekonstruowane) są stałą częścią naszego społecznego krajobrazu. Jest ich coraz więcej i szacuje się, że w związku z rosnącą liczbą rozwodów liczba rodzin patchworkowych również będzie wzrastać. Według GUS, w Polsce jest ich około 1 mln (GUS, Narodowy Spis Powszechny, 2021). To oznacza, że zwiększa się liczba dzieci, które żyją w rodzinach zrekonstruowanych. A ten fakt stawia przed nami, specjalistami i specjalistkami pracującymi z rodzinami, nowe wyzwania.
Zaburzenia odżywiania, takie jak anorexia nervosa i bulimia nervosa, należą do najbardziej poważnych i złożonych zaburzeń psychicznych, charakteryzujących się wysokim poziomem trudności zarówno w zakresie diagnostyki, jak i skutecznego leczenia. Są to zaburzenia przewlekłe, często nawracające, prowadzące do znacznego pogorszenia funkcjonowania psychospołecznego i fizycznego pacjenta.
Krzywdzenie wywiera przemożny, negatywny i długotrwały wpływ na życie dziecka. Wśród dzieci krzywdzonych obserwuje się zwiększoną częstość występowania reaktywnego zaburzenia przywiązania oraz podwyższone ryzyko nadużywania narkotyków, poważnych problemów psychicznych, prób samobójczych, ryzykownych zachowań seksualnych i problemów zdrowotnych w całym dalszym życiu.
W ostatnich kilkudziesięciu latach obserwujemy w psychologii szczególne zainteresowanie zjawiskiem traumy – zarówno tej rozumianej jako reakcja na jednorazowe zdarzenie (głównie PTSD), jak i traumy złożonej (complex trauma) relacyjnej, rozwojowej, przywiązaniowej (np. Herman, 1992; van der Kolk, 2023). Częstokroć, w stosunku do tej drugiej kategorii terminy ją opisujące używane są zamiennie, przy czym określenie trauma złożona wydaje się nadrzędnym.
Pracując na co dzień z klientami w gabinecie i przedszkolu, obserwuję, jak szybko rozwijający się świat technologii wpływa na życie dzieci i młodzieży. Smartfony, media społecznościowe, sztuczna inteligencja – wszystko to daje młodym ludziom ogromne możliwości, ale też wystawia ich na ryzyko kontaktu z treściami, na które nie są emocjonalnie lub poznawczo gotowi. Często to, co trafia do młodych odbiorców online, dzieje się szybciej, niż dorośli zdążą to zauważyć – i znacznie wcześniej, niż jesteśmy gotowi na to jako rodzice, psycholodzy czy terapeuci.
Strata jest nieodłącznym elementem naszego życia. Tracimy mniej lub bardziej wartościowe rzeczy materialne. Tracimy stabilizację i poczucie bezpieczeństwa. Tracimy relacje. Tracimy także ludzi. I choć każda z utraconych rzeczy czy spraw może przynieść wiele negatywnych konsekwencji i wzbudzać w nas trudne do przeżycia emocje, to strata związana z utratą bliskiej osoby jest jednym z najtrudniejszych doświadczeń, z jakim przychodzi się nam w życiu zmierzyć.
„Palec i główka to… szkolna wymówka” – to powiedzenie jest używane w prawie każdym polskim domu. Kiedyś kojarzyło się głównie z podstępnym zachowaniem dzieci, które starały się przekonać rodziców do swoich dolegliwości chorobowych, by nie pójść do szkoły. Dziś przybiera trochę inne znaczenie i pokazuje szerszą perspektywę – najczęściej przeżywania przez najmłodszych emocji, trudnych sytuacji i nieradzenia sobie z nimi.
Rozwój schematu ciała u dzieci stanowi fundament postępu psychicznego, emocjonalnego i fizycznego. Jest on wewnętrznym obrazem własnego ciała, który obejmuje zarówno aspekty fizyczne, takie jak postrzeganie granic ciała, jego kształt i funkcjonowanie, jak i emocjonalne, związane z poczuciem komfortu i akceptacji w relacji do własnej fizyczności. Już od najwcześniejszych lat życia dziecko zaczyna przetwarzać i interpretować informacje płynące z ciała, które kształtują jego dalszy rozwój oraz wpływają na sposób, w jaki postrzega siebie i swoje miejsce w otaczającym świecie.