Dział: Metody terapii

Czy to, co nas drażni w dziecku, tak naprawdę mówi więcej o nas samych niż o nim? Efekt lustra pokazuje, że to, co widzimy w innych – ich emocje, zachowania czy cechy – bywa odbiciem naszego wewnętrznego świata. To, co odrzucamy, czego się wstydzimy albo nie chcemy przyjąć, może powracać w relacjach – szczególnie z dziećmi, które jak nikt inny potrafią odzwierciedlać nasze ukryte napięcia i niewypowiedziane emocje. Zrozumienie mechanizmu lustra może pomóc rodzicom i nauczycielom nie tylko w lepszym kontakcie z dzieckiem, ale też w głębszym poznaniu samego siebie.

Praca terapeutyczna z rodziną dziecka lub nastolatka eksplorującego swoją tożsamość wymaga szczególnej uważności klinicznej. Terapeuta spotyka się tu nie tylko z indywidualnym doświadczeniem młodej osoby, ale również z całym systemem rodzinnych znaczeń, lęków, oczekiwań i lojalności.

W ostatnich latach obserwuje się wyraźny wzrost świadomości społecznej dotyczącej istniejących różnic neurorozwojowych. Przekłada się to na wzrost liczby diagnoz spektrum autyzmu zarówno u dzieci, młodzieży, jak i dorosłych. Jednocześnie wciąż duża część diagnoz stawiana jest późno, w okresie adolescencji lub w dorosłości.

W ostatnich dwóch dekadach obserwujemy istotne przesunięcie w rozumieniu współwystępowania zaburzeń neurorozwojowych i zaburzeń odżywiania. To, co jeszcze niedawno traktowano jako przypadkową koincydencję diagnostyczną, obecnie coraz wyraźniej jawi się jako zjawisko systemowe, oparte na wspólnych mechanizmach neuropsychologicznych, regulacyjnych i sensorycznych. ADHD oraz zaburzenia ze spektrum autyzmu (ASD) nie stanowią jedynie tła klinicznego dla trudności żywieniowych. Okazuje się, że w wielu przypadkach są ich strukturalnym podłożem.

Nadużywanie ekranów przez dzieci i młodzież stało się znaczącym problemem społecznym. Raport z badań FDDS „Problematyczne używanie internetu przez dzieci i młodzież” wykazał, że około 11,9% nastolatków w wieku 12–17 lat doświadcza problematycznego używania internetu (PUI), a 0,5% ma nasilone objawy wskazujące na duże trudności z regulacją korzystania z sieci (pełne objawy PUI). Ponadto, w grupie ryzyka tego problemu znalazło się 11,4% młodych osób, które wykazują częściowe objawy problematycznego używania internetu (czyli są w grupie ryzyka).

Dla wielu osób walka z alkoholem lub innymi substancjami psychoaktywnymi jest jedną z najtrudniejszych życiowych dróg (Collins, 2019). Przez lata słyszano często, że istnieje tylko jedno rozwiązanie: całkowita abstynencja (Heather, 2010). Dla niektórych to działa i ratuje życie. Dla innych jednak ta perspektywa bywa zbyt trudna, zbyt odległa albo wręcz zniechęcająca i sprawia, że w ogóle nie sięgają po pomoc (O’Leary, 2024). Coraz częściej pojawia się więc pytanie: Czy naprawdę jedyną drogą do poprawy zdrowia i jakości życia jest całkowite zerwanie z substancją? A może istnieją inne, bardziej elastyczne formy wsparcia, które spotykają człowieka tam, gdzie on aktualnie jest – bez oceniania i bez stawiania wszystkiego na „albo-albo”? (WHO, 2021).

Nawiązywanie więzi jest podstawą prawidłowego rozwoju wszystkich ludzi. W umiejętności te jesteśmy wyposażeni już w okresie wczesnodziecięcym. Postawa rodzica lub opiekuna dziecka ma wpływ na rozwój bezpiecznej więzi. Jeśli opiekun nie reaguje adekwatnie na sygnały dziecka, to nie pojawia się poczucie stabilności i przewidywalności, a to z kolei wpływa na rozwijanie się nieprawidłowego przywiązania.

Zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży staje się od kilku lat priorytetem dla wielu grup społecznych i instytucji. Można wskazać co najmniej dwie istotne konsekwencje zainteresowania tą tematyką. Po pierwsze, psychologowie zwracają uwagę na niespotykany dotąd rozwój kompetencji, metod i zasobów, w tym również finansowych, niesienia pomocy potrzebującym wsparcia młodym ludziom.