Autor: Alicja Żak
Poczucie przynależności jest jednym z najważniejszych czynników ochronnych w okresie dorastania. Uczeń wykluczany rzadko mówi wprost: „Klasa mnie odrzuca”. Częściej wycofuje się z aktywności, unika pracy w parach, przestaje zabierać głos albo znika z sytuacji, w których grupa może go ocenić. Artykuł omawia mechanizmy wykluczenia rówieśniczego, odróżnia konflikt od przemocy relacyjnej i wskazuje rolę szkoły w budowaniu bezpiecznej normy grupowej.
Zaburzenia związane z używaniem substancji psychoaktywnych oraz uzależnienia behawioralne stanowią istotny i rosnący problem w populacji dzieci i młodzieży. Współczesna klasyfikacja psychiatryczna i medyczna odeszła od terminu „uzależnienie od narkotyków” na rzecz bardziej neutralnego określenia „zaburzenie używania substancji” (ZUS) (APA, 2022).
Wizerunek ciała kształtuje się stopniowo i zależy zarówno od czynników indywidualnych, jak i społecznych. Do tych pierwszych zalicza się m.in. zmiany fizjologiczne towarzyszące kolejnym etapom rozwoju, np. okresowi dojrzewania, a także osobiste przekonania i odczucia związane z masą ciała. Czynniki społeczne to z kolei wpływy kulturowe, takie jak promowane przez media kanony urody oraz relacje międzyludzkie – opinie otoczenia, zwłaszcza rodziców i rówieśników, doświadczenia seksualne, zarówno pozytywne, jak i związane z przemocą.
Depresja jest powszechnie występującym zaburzeniem psychicznym, na które cierpi ponad 350 mln ludzi na całym świecie, co stanowi około 6% całej populacji. W Europie zaburzenie to dotyka 22 mln, a w Polsce około 4 mln (gov pl). Według danych NFZ (pacjent.gov.pl) w 2021 r. lekarze w Polsce rozpoznali depresję u ponad 682 tys. ludzi jako chorobę główną lub współwystępującą. W przeciągu 10 lat odnotowano ponad pięciokrotny wzrost liczby recept zrealizowanych dla dzieci i młodzieży poniżej 18. r.ż. – w 2013 r. było to 15,9 tys., w 2023 r. – 84,6 tys.
Krótko, ale treściwie można przedstawić odporność psychiczną (ang. resilience) jako zdolność jednostki do adaptacji w nowych sytuacjach, w obliczu trudności, stresu czy niepowodzeń. Jednym z opisywanych kluczowych czynników wspierających rozwój odporności psychicznej dzieci i młodzieży jest samoświadomość.
